rfi

در حال پخش
  • آخرین خبر ها
  • RFI فرانسه
اتاق موسیقی
rss itunes

جعفر پورهاشمی: مردی برای تمامی "فیلمفارسی"ها

بقلم فرید وهابی

سینمای عامه‌پسند ایران که از سوی هوشنگ کاووسی "فیلمفارسی" عنوان گرفته بود، با صدای جعفر پورهاشمی عجین است. طی ٢۵ سال، صدای او در مقام دوبلور و خواننده در فیلم‌های ایرانی شنیده می‌شود اما آنچه نقش پورهاشمی را در این سینما بسیار پراهمیت‌تر از یک خواننده و دوبلور می‌کند، فعالیت او به عنوان تصنیف‌ساز است. امروزه شاید فراموش شده که اکثر تصنیف‌های فکاهی و سرگرم‌کنندۀ فیلم‌های فارسی ساختۀ پورهاشمی است.

جعفر پورهاشمی نه تنها آهنگ می‌ساخته که اشعار را هم خود می‌گفته است. در مختصر شرح حال‌هایی که از او در دسترس است نوشته شده که او شاگرد علینقی وزیری بوده و تار خوب می‌نواخته است. تاریخ تولد و درگذشت او نیز مشخص است: ١٣٠۵ – ١٣٨٠ خورشیدی. همچنین گفته شده که او کار خود را در رادیو نیروی هوایی آغاز کرده اما در این هم تردیدهایی هست.

و بالاخره نوشته شده که پورهاشمی آدم سربه‌زیر و محجوبی بوده است. در هرحال یک نکته بدیهی است: او با وجود این همه کار در سینما، هیچگاه مقابل دوربین ظاهر نشده است (یا حداقل هیچ اثری باقی نمانده). نتیجۀ جستجوهای اینترنتی فقط به دو عکس رنگ و رو رفتۀ بی‌کیفیت از او محدود باقی می‌ماند. یکی عکس سیاه و سفیدی است که به عکس‌های پرسنلی شباهت دارد و دیگری عکس رنگی کوچکی که او را تار به دست نشان می‌دهد.

چگونه آدمی که به جای تقی ظهوری حرف می‌زد و می‌خواند و معروف‌ترین تصنیف‌ها را برای شخصیت‌های گوناگون می‌آفرید (از جمله تصنیف‌هایی که با صدای ایرج برای چند شخصیت فردین اجرا شده)، این چنین خود را از تصاویر سینمای ایران دور نگاه داشته است؟ گفته می‌شود که حتی زمانی ایرج از وی خواسته که به فعالیت هنری بازگردد اما او نپذیرفته است.

با جستجو در فیلم‌ها و تیتراژها، آخرین باری که اسم پورهاشمی را می‌بینیم در فیلم "حق و ناحق" است که ظاهراً سال ١٣۵٧، درست قبل از انقلاب تولید شده است (به کارگردانی عزیز رفیعی). همچنین اولین باری که صدای پورهاشمی را در فیلم‌های امروزه موجود می‌یابیم، در فیلم "مادموازل خاله" (سال ١٣٣۶ خورشیدی، به کارگردانی امین امینی) است. البته هیچ بعید نیست که قبل از آن هم پورهاشمی در فیلم‌های دیگری – حداقل به عنوان دوبلور - کار کرده باشد...

نمونه‌هایی از ساخته‌های جعفر پورهاشمی را در فایل صوتی گوش کنید