rfi

در حال پخش
  • آخرین خبر ها
  • RFI فرانسه
اتاق موسیقی
rss itunes

راخمانینُف، خداوندگار تکنیک

بقلم فرید وهابی

سرگئی راخمانینف یکی از چند آهنگسازی است که نام روسیه را به عنوان یکی از کشورهای پیشتاز موسیقی پایان قرن نوزدهم و آغاز قرن بیستم نگاه داشته است. او که یکی از نوازندگان بزرگ پیانو محسوب می‌شود، در مجموعه‌ای از نوشته‌هایش، در عین تأکید بر اهمیت تکنیک در موسیقی، در نهایت نتیجه می‌گیرد که موسیقی امری قلبی و احساسی است.

کتاب "اندیشه‌ها و خاطرات*" که مجموعه‌ای از نوشته‌های راخمانینف است، حاوی برخی مقالات و همچنین مصاحبه‌های آهنگساز روسی است که تاکنون به زبان فرانسه ترجمه نشده بود. از خلال این نوشته‌های کوتاه، تصویری روشن از جایگاه پرارج موسیقی در روسیه شکل می‌گیرد.

هرچند راخمانینف  - که بلافاصله بعد از انقلاب بلشویکی کشورش را ترک کرد - مایل نیست که در بارۀ "شوروی" حرفی بزند و خود در آغاز کتاب تأکید می‌کند که "فقط از روسیۀ سابق که دوست داشتم سخن می‌گویم"، اما با دقت در توضیحات او در بارۀ نحوۀ آموزش موسیقی در کشورش می‌توان دریافت که دلیل وجود هنرمندانی چون شوستاکوویچ یا پروکوفیف، به رغم خفقان استالینی، چه بوده است.

راخمانینف که یکی از "تکنیسین"های بزرگ پیانو به شمار می‌آید، بعد از ترک روسیه و استقرار در آمریکا، در مقاله‌ای مورخ سال ١٩٢٣ می‌نویسد: "در آمریکا گاه شنیده می‌شود که نباید به تکنیک (نوازندگی) بیش از حد بها داد. به عقیدۀ من، این حرف بی‌معنایی است. هر هنرآموز در حد امکانات شخصی‌اش باید تلاش کند تا به عالی‌ترین درجۀ تسلط فنی دست یابد". او سپس در مورد کسانی که می‌خواهند روزی به عنوان نوازندۀ کنسرت به صحنه بیایند، توصیه می‌کند که "باید از شش یا هفت سالگی شروع کرد، نه در نوزده یا بیست سالگی".

راخمانینف سپس به تفصیل از تکنیک نوازندگی پیانو و لزوم تمرینات فنی فشرده (حداقل روز دو ساعت، فقط برای گام و آرپژ زدن، یعنی در واقع نرمش‌های اولیه!) سخن می‌گوید و نحوۀ امتحان گرفتن از شاگردان کنسرواتوار مسکو را شرح می‌دهد. او عمیقاً اعتقاد دارد که حضور بزرگانی چون ریمسکی کورساکوف یا بالاکیرف در سپهر موسیقی روسیه، بدون وجود چنین سنت آموزشی محکم ممکن نمی‌بود.

با اینحال و بعد از اینهمه اصرار بر اهمیت تکنیک در موسیقی، راخمانینف نتیجه می‌گیرد که قبل از هرچیز "موسیقی را باید دوست داشت". او معتقد است که "موسیقی باید از دل برآید و به دل بنشیند"...

گوشه‌هایی از آثار راخمانینف را در فایل صوتی گوش کنید

*Réflexions et souvenirs – Buchet Chastel